maandag 15 april 2024

Oude ploegen uit zuidoost Friesland

 

vv

De ommesmieter uit Steggerda gefotografeerd in 2001 in het voormalig Landbouw Historisch Museum in Wageningen Op de grond liggen een rister en de schaar.

De 'ommesmieter'is een oude ploeg, die voor de agrarische revolutie in de 19e eeuw en de opkomst van fabrieksploegen in zwang was in Stellingwerf en Zuid-West Drente. In de Zuid oost hoek van Friesland waren tot in de 19e eeuw, toen de fabrieksploegen opkwamen (de arendploeg) twee soorten ploegen in gebruik. De ommesmiter en een Friese Karploeg. De ploegen werden in Friesland tot ongeveer 1880 gebruikt, in Drente langer. De karploeg in zuid-oost Friesland was echter lichter van bouw dan de karploeg die in de bouwstreken van Noord-Friesland werd gebruikt. In de kleigebieden aldaar werd de karploeg ook wel kleiploeg genoemd en die had een steviger geraamte dan de karploeg in het zuiden. Bij de ommesmieter werd de ploegboom ondersteund door een voorkar met twee even grote wielen. De schaar werkte tamelijk gebrekkig. Hij werd niet scherp gemaakt en was meer bedoeld om door de grond te wroeten dan om de grond te snijden en enigszins regelmatig om te leggen. (2) Zie voor de onderdelen het schema onderaan.
vv

Foto van een Drentse karploeg met ongelijke wielen in de dertiger jaren van de twintigste eeuw gefotografeerd. De karploeg was toen nog in gebruik. Bron: Delpher, Nieuwsblad van Friesland: Hepkemaś courant 30-09-1936

In het voormalige landbouw historisch museum in Wageningen bevond zich een ommesmieter uit Stellingwerf. De ommesmieter was blijkens een bordje bij de Ploeg afkomstig uit Steggerda. De ommesmieter moet in stellingwerf in de loop van de 19e eeuw in onbruik zijn geraakt. Kennis over het maken en gebruiken van een ploeg werd in de intermediaire samenleving gecombineerd met een geheel eigen traditionele ploeg, die ook weer aangepast was aan de lokale omstandigheden wat betreft grondsoort, gewassen die verbouwd werden, etc. Deze ploegen werd gemaakt door lokale ambachtslieden -smeden-in de dorpen. Het is zelfs mogelijk (Maar dat is een hypothese, nadere gegevens ontbreken vooralsnog) dat binnen zo'n intermediaire samenleving smeden of andere ambachtslieden in de dorpen weer een eigen subtraditie hadden, waarbij bij wijze van spreken een in Blesdijke gemaakte traditionele ommesmieter op onderdelen afweek van een ommesmieter die in Appelscha gemaakt werd. Nader onderzoek is hier noodzakelijk.

Meer informatie over oude ploegen op de website stellingwerven.info

Piet van der Lende

vrijdag 5 april 2024

Crowdfunding campagne

 crowdfunding campagne

Het onderzoek in archieven en het samenstellen van de website https://stellingwerven.info wordt verricht door Piet van der Lende. De financiering ervan geschiedt door mijn bijdragen en een onafhankelijke stichting zonder winstoogmerk, de stichting Historie Weststellingwerf. De stichting heeft tevens het archief van enkele families uit Weststellingwerf in beheer.

Kosten van het project

De kosten van het project hebben betrekking op het hosten van de website bij een provider, het aanhouden van een domeinnaam, administratiekosten en portokosten bij het versturen van brieven, telefoonverkeer, kosten van conservering en digitaliseren van het archief, bank-kosten, kosten van publiciteit zoals folders en advertenties om bekendheid te geven aan de website en de productie van brochures, reiskosten voor bezoek archieven bij onderzoek, etc.

Om de kosten te kunnen blijven dekken ben ik een crowdfunding campagne begonnen. Als u de website waardeert, en een bijdrage wilt leveren, kunt u een donatie doen op https://tinyurl.com/stellingwerf

zondag 10 maart 2024

Voor de tegenstanders van de boeren: bekijk het ook eens van een andere kant. Afwijzing van vrijhandelsakkoorden en de eis van een fatsoenlijk inkomen, dáár gaat het om bij de boerendemonstraties in Europa

 

In onder meer Duitsland, Frankrijk, Polen, Roemenië en België gaan steeds meer boeren de straat op. Lage inkomens en een gebrek aan toekomstperspectieven voor de overgrote meerderheid van de boeren vormt de basis van deze onvrede, die alles te maken heeft met het neo-liberale beleid dat de Europese Unie al decennia lang voert. Via Campesina roept op om deze protesten serieus te nemen en het Europese landbouw- en voedselbeleid een andere richting op te sturen: het is tijd om een einde te maken aan de vrijhandelsovereenkomsten en resoluut de weg in te slaan naar voedselsoevereiniteit. Via Campesina is de wereldwijde beweging van kleine boeren. 

Zo begint een persbericht van de Via Campesina Europa van eind januari 2024.

Enorme aantallen boeren hebben de afgelopen weken actie gevoerd in verschillende Europese landen. Veel boeren worstelen met het neo-liberale beleid dat eerlijke prijzen in de weg staat. Schulden en werkdruk rijzen de pan uit, terwijl de landbouwinkomens kelderen. Europese boeren verlangen serieuze antwoorden op hun vragen, geen rookgordijnen. We eisen een onmiddellijke stopzetting van de onderhandelingen over het vrijhandelsakkoord met de Mercosur landen en een moratorium op alle andere vrijhandelsakkoorden waarover momenteel onderhandeld wordt. We eisen de effectieve toepassing van de Europese richtlijn betreffende oneerlijke handelspraktijken en een verbod op verkoop onder de productiekosten op Europees niveau, naar het voorbeeld van Spanje. De prijzen voor landbouwproducten moeten de productiekosten dekken en een fatsoenlijk inkomen garanderen. Onze inkomens zijn afhankelijk van de landbouwprijzen en het is onaanvaardbaar dat deze onderhevig zijn aan financiële speculatie.

Daarom pleiten we voor een landbouwbeleid dat gebaseerd is op marktregulering, met prijzen die de kosten van productie en het aanhouden van overheidsvoorraden dekken. We vragen om voldoende geld om een overgang mogelijk te maken naar een landbouwmodel dat een antwoord vormt op de huidige klimaat- en biodiversiteitcrises. Alle boeren die al milieuvriendelijke landbouwpraktijken toepassen en iedereen die besluit om een agro-ecologisch, duurzamer overgangsproces in te gaan, moeten gedurende lange tijd ondersteund en begeleid worden. Het is onaanvaardbaar dat onder het huidige Europese landbouwbeleid een minderheid van zeer grote landbouwbedrijven honderdduizenden euro’s aan overheidssteun ontvangt, terwijl de meerderheid van de Europese boeren weinig tot geen steun krijgt.

Extreem-rechts

Via Campesina maakt zich zorgen over de pogingen van extreem-rechts om de woede van de boeren en hun demonstraties uit te buiten voor zijn eigen agenda, zoals het ontkennen van de klimaatverandering, het oproepen tot lagere milieunormen en het beschuldigen van landarbeidsmigranten, wat allemaal niets te maken heeft met de belangen van de boeren, en hun toekomstperspectieven niet verbetert. Integendeel, het ontkennen van de realiteit van de klimaatcrisis dreigt boeren te vangen in een opeenvolging van steeds grotere rampen, van hittegolven en droogtes tot overstromingen en stormen. We moeten actie ondernemen en wij boeren zijn bereid om de nodige veranderingen door te voeren om de ecologische, klimaat- en voedselproblemen aan te pakken, maar dit zal niet mogelijk zijn zolang we gedwongen worden om tegen lage prijzen te produceren in een geglobaliseerde en gedereguleerde markt. Ook arbeidsmigranten spelen tegenwoordig een fundamentele rol in zowel de landbouw als de voedingsindustrie. Zonder deze werkers zouden we in Europa een tekort aan mensen hebben om voedsel te produceren en te verwerken. De rechten van arbeidsmigranten moeten volledig worden gerespecteerd.

Via Campesina Europa roept de politieke besluitvormers van de Europese Unie op om snel te reageren op de woede en zorgen van de boeren. We hebben een echte verandering in het landbouwbeleid nodig, die ons boeren in het middelpunt van de beleidsvorming plaatst en die ons toekomstperspectief biedt.

Via Campesina Europa

maandag 19 februari 2024

Discussie over een randmeer bij de Noord Oost Polder tussen Kuinre en Vollenhove laait weer op.

 Op 16 februari 2024 was er een jaarvergadering van de vereniging Polderbelangen Oldelamer in Oldetrijne, waar bestuurder van het Wetterskip Frysân Gerben de Boer die voor de BBB in het waterschap zit, opnieuw pleitte voor een randmeer langs de rand van de Noord Oost Polder bij Kuinre en Vollenhove. Dit zou alsnog een oplossing zijn om verdroging van het veenweidegebied tegen te gaan.  De Noord Oost Polder ligt 6 meter lager dan de Grote Veenpolder van Weststellingwerf De gemalen van de Noord Oost Polder trekken al het water weg onder Friesland. Er moet druk gegeven worden tegen het wegpompen van water uit de veenweidegebieden. De aanleg van een randmeer kan dat bewerkstelligen. 

Lees meer over de discussie voor de aanleg van een randmeer       

zondag 11 april 2021

Kerk te Munnekeburen wordt gedeeltelijk gerestaureerd


De kerk te Munnekeburen wordt gedeeltelijk gerestaureerd. Het houtwerk van de toren wordt vernieuwd en geschilderd. Ook het uurwerk van de klok wordt vervieuwd. Enkele vrijwilligers gaan de eigenaar van de kerk, Poly-Meer uit Ouwsterhaule, ondersteunen bij de restauratie. Het is een rijksmonument. Veel inwoners van Munnekeburen zijn erg gehecht aan het monument, al is de kerk dan wel niet meer in gebruik als kerk. De kerk wordt sinds 2005 na het ontstaan van de PKN Scherpenzeel-Munnekeburen niet meer als zodanig gebruikt. De Nederlands Hervormde kerk is in 1806 gebouwd en in 1860 verbouwd. De kerk is nu van de particuliere eigenaar een opslagruimte waar allerlei tweedehandsgoederen te koop liggen op grote plankieren. Het interieur van de kerk is daarbij geheel verloren gegaan. 

Om de kerk ligt een begraafplaats. In 1992 waren er plannen om de kerk te slopen, maar de bevolking keerde zich tegen de sloop. 


Aanvalsplan behoud weidevogels

Aan de hoofdpagina op de stellingwerven website heb ik het volgende bericht toegevoegd:

Aanvalsplan van natuur en milieu organisaties om de weidevogels te behouden

De grutto is onze nationale vogel. Ruim 80% van de Europese grutto’s broedt in ons land. De weidevogelstand in Nederland gaat echter zó hard achteruit dat we koersen op lege weilanden zonder weidevogels zoals de grutto. Dat kunnen we niet laten gebeuren. Om de weidevogels te redden moet dit kabinet stevige maatregelen nemen, voor het te laat is! Oproep aan de nieuwe regering: neem het Aanvalsplan Grutto op in het regeerakkoord en red de weidevogels! Zorg voor minimaal 30 gebieden van 1000 hectare waar weidevogels optimaal worden beschermd. Garandeer de boeren in deze gebieden een goed inkomen. Lees meer over het aanvalsplan

dinsdag 19 mei 2020

Toevoeging aan de website van de bestuurssystemen in de 16e, 17e en 18e eeuw

Dit is het eerste bericht over de voortgang bij de website https://stellingwerven.info
Ik ben begonnen de website om te zetten in een nieuwe lay out zodat je de website ook kunt bekijken op de mobiele telefoon. Een gedeelte van de website is al omgezet. Op termijn zal ik een app maken die je kunt downloaden zodat je de website in de app kunt bekijken.

Verder ben ik begonnen een overzicht te maken van de bestuurssystemen in de grietenijen Weststellingwerf, Ooststellingwerf en de schoutambten en kerspelen in het drostambt Vollenhove in de 16e, 17e en 18e eeuw. Het grondgebied van het drostambt Vollenhove valt ongeveer samen met het grondgebied van de in de 20e eeuw ontstane gemeente Steenwijkerland.

Vooral de bestuursgeschiedenis van het drostambt Vollenhove is erg ingewikkeld, veel werk om daar een overzicht van te geven. Het zal dus nog wel even duren voor de pagina's worden gepubliceerd.

hertog Georg van Saksen
Ik heb al twee artikelen over bestuur gepubliceerd, nl

Friesland onder het regiem van de Saksen en

Bestuur van Friesland en de ongedeelde grietenij Stellingwerf in de tijd van de Saksische hertogen